تو نسیم باش و نوازش کن

کشاورزی زیستی از روش های بسیارقدیمی کشاروزی است که بشر در طول قرنهای گذشته باآن آشنا بوده ولی رشد سریع جمعیت افزایش فرهنگ مصرف و عدم تعادل بین تولید و مصرف باعث شد که کشاورزی صنعتی جایگزین کشاورزی سنتی شود. رشد و توسعه علم و فناوریهای نوین نظیر تولید ارقام پرمحصول استفاده از کودهای شیمیایی وسموم، مهندسی ژنتیک وبیوتکنولوژی در سه دهه اخیر انقلاب بزرگی را در امر افزایش تولیدات کشاورزی به وجود آورده است به موازات افزایش تولیدات کشاورزی و حل مشکل کمبود غذا در بسیاری از کشورها توسعه یافته و در حال توسعه مشکلات جدیدی در عرصه اکوسیستم های کشاورزی به وجود آورد که آلودگی منابع آب ، خاک، غذا وبه هم خوردن تعادل بیولوژیکی موجود اکوسیستم ها ، بروز آفات و بیماریهای جدید ، کاهش کیفیت مواد غذایی مهمترین آنها است  .امروزه بحث حفظ محیط زیست ، ایمنی وبهداشت غذایی یکی از چالش های مهم بشر می باشد و تولید محصولات کشاورزی زیستی یکی از راهبردهای جدید آن می باشد.

امروزه کشاورزی زیستی به سرعت در حال رشد است و براساس آمار موجود در سال 2004در سطح جهان حدود 24میلیون هکتار از اراضی تحت مدیریت کشاورزی زیستی قرارگرفته که نسبت به سال 1999 افزایش چشمگیری داشته است استرالیا باده میلیون هکتار (41درصد) بیشترین و زیمباده با 40 هکتار (16/0درصد) کمترین و ایران با  وجود داشتن برخي اراضي عاري از كود وسم سهم صفر درصدي را بخود اختصاص داده است. درحال حاضر بسیاری از کشورها به ویژه کشورهای اروپایی توسعه کشاورزی زیستی را (تاحدود 20درصد محصولات کشاورزی) در برنامه اجرایی خود قرار داده اند و در آینده نه چندان دور مهمترین و اصلی ترین مشخصه  حضوردر بازارهای جهانی به ویژه برای محصولات باغی عرضه محصولات عاری از ترکیبات شیمیایی خواهد بود.

جایگاه محصولات زراعی و باغی زیستی در ایران

شرایط اقلیمی خشک و نیمه خشک کشور ما برای کشاورزی زیستی مساعد است به دلیل اینکه تاثیر نهادهای مورد مصرف در کشاورزی مدرن (به ویژه کود و سم) در این اراضی کمتر است و همچنین مصرف کودهای آلی در این زمینها باعث افزایش سریع حاصلخیزی خاک و نفوذپذیری آن نسبت به آب می شود. باتوجه به اینکه 2/1درصد اراضی کشاورزی جهان در ایران قرار دارد و فقط حدود 3/0 درصد سموم مصرفی جهان در ایران مصرف می شود در وضعیت بهتری نسبت به میانگین جهان قرار دارد براساس آمار سال 1380 در ایران بیش از 239 هزار هکتار از مزارع و باغات از سم و کود استفاده نشده و در بیش از 808هزار هکتار نیز از سموم استفاده نشده که این میزان در خراسان 77537 هکتار بدون استفاده از کود و سم و 45766 هکتار بدون استفاده از سم کشت گردیده است.

برای پایه گذاری سیستم کشاورزی زیستی در کشور همزمان باتوسعه تولید این محصولات در مورد ایجاد زمینه های عرضه مطمئن در شبکه توزیع نیز باید برنامه ریزی لازم صورت گیرد زیرا اقتصادی کردن کشاورزی زیستی برای توسعه وگسترش آن ضروری است.

 تعريف کشاورزی زیستی

تعریف کشاورزی زیستی از کشوری به کشور دیگر متفاوت است اما همگی در این مفهوم توافق  دارند و آن عبارت است از : مصرف به شدت محدود کودهای شیمیایی و سموم دفع آفات نباتی در تولیدمحصولات کشاورزی که در راستای تعامل سازگار فعالیت های انسانی با چرخه طبیعت و استفاده متعادل و منطقی از آن بوده است و این امر به ایجاد تعادل پایدار درمنابع پايه اب وخاك منجر خواهد شد بنابراين هدف پايداري در بطن مفهوم کشاورزی زيستي نهفته است.

-اهداف مهم کشاورزی زیستی

1-   تولید غذا با کیفیت و کمیت کافی ومناسب

2-   حفظ وافزایش حاصلخیزی خاک در درازمدت

3-  ایجاد توازن هماهنگ بین تولید محصولات کشاورزی

4-   کاهش انواع آلودگیها در آب وخاک و هوا

5-   حفظ سلامتی کشاورزان و تولیدکنندگان ازطریق ایجاد اکوسیستم سالم

6-    تولید غذای سالم و متنوع

7-    تولید منسوجات با دوام و کیفیت

8-    حفظ تنوع ژنتیکی سیستم های تولید

9-   حفاظت از منابع آب وگونه های زیستی و بهره برداری صحیح ازآنها و درنهایت حفظ محیط زیست

10-  افزایش درآمدکشاورزان وتولیدکنندگان وکاهش هزینه های تولید در مناطق کم بازده

-ویژگی های کشاورزی زیستی:

1-درتولید محصولات زراعی و باغی زیستی لازم است از موادطبیعی نظیر کودهای آلی، کمپوست برای تقویت خاک و گیاه استفاده شود ودرمورد گوشت و محصولات لبنی می بایستی تغذیه حیوانات با محصولات کاملاً طبیعی صورت گیرد.

2-برای کاهش خسارت آفات و بیماریها از دشمنان طبیعی آنها و روشهای غیرشیمیایی استفاده شود.

3-برای مبارزه با علفهای هرز از مبارزه مکانیکی و سایر روش های غیرشیمیایی استفاده شود.

4-محصولات کشاورزی تولیدشده از طریق کشاورزی زیستی گرانتر از تولیدات سایر روشها می باشد.

5-مزرعه باید به نحوی مدیریت شود که حداکثر استفاده از موادغذایی به عمل آمده و کمترین ضایعات به جابماند.

6-تمامی تاسیسات آبرسانی  و درتماس مستقیم با آب باید عاری از سرب، مواد
عقیم کننده و مضر برای حیوانات، انسان و محیط زیست باشد

قوانین و استانداردهای بین الملل:

درحال حاضر در زمینه تولید محصولات کشاورزی زیستی دو استاندارد بین المللی CAG و IFOAM مطرح هستند.

1-مجموعه قوانین راهنمایی غذایی(CAG)[1] این قانون توسعه و ترویج کشاورزی زیستی را منوط به کلیه مراحل تولید، فرآوری، برچسب زنی و بازاریابی برای تولیدات به شیوه زیستی می کند کشاورزی زیستی با نگرش کلی یک سیستم مدیریتی را تشکیل می دهد که به سلامتی اکوسیستم، چرخه سیستم و فعالیت های بیولوژیکی خاک کمک می کند اما یک راه حلی قطعی  براي کاهش آلودگی زیست محیطی  نمي باشد و در عین حال برپایه محدودیت استفاده از نهادهای خارجی همچون کودهای شیمیایی و آفت کش ها بنا نهاده شده است ، و بکارگیری این روش باعث کاهش آلودگی منابع آب وخاک می گردد.

2-فدراسیون بین المللی جنبش های کشاورزی زیستی(IFoAM)[2]

طبق قانون مذکور کشاورزی زیستی برپایه امنیت غذایی، تغذیه مناسب، رفاه حیوانات وعدالت اجتماعی پایه گذاری شده و کشاورزی زیستی تنها مختص محصولات زراعی و باغی نبوده بلکه چارپایان وآبزیان را نیز در بر می گیرد.

برخی استانداردهای ملی نیز وجود دارند که دارای اهمیت اند ازقبیل قوانین جامعه اقتصادی اروپا و استاندارد پارلمان کشاورزی ایالت متحده امریکا

نتیجه: در سالهای اخیر با تشدیدروند تخریب اکوسیستم های طبیعی و استفاده نامطلوب از منابع تولید كه باعث کاهش و آلودگی آن شده و ضروری است برنامه ریزی به منظور ایجاد تعادل پایدار مورد تاکید قرار گرفته است و به همین لحاظ کشاورزی پایدار مطرح شده کشاورزی پایدار شامل کشاورزی اقتصادی و درعین حال با حداقل تخریب و آلودگی محیط زیست می باشد که بتوان موادغذایی و کشاورزی موردنیاز بشر را تامین کرد امروزه تولید موادغذایی درسطح جهانی براساس سیستم کشاورزی پایدار و حفظ محیط زیست پایه گذاری می شود و کشاورزی زیستی مورد استقبال جهان و دولت ها می باشد و کشورهای مختلف درصدد حمایت از این نوع کشاورزی بوده اند به نحوی که سالانه از سوی دولت های اروپایی، امریکا و ژاپن که از بزرگترین تولیدکنندگان محصولات زیستی می باشند سیاست های حمایتی از قبیل پرداخت یارانه و تخصیص وام های بلندمدت، احداث مرکزتحقیقاتی اعمال می گردد به طور مثال دولت آلمان از سال 1989 تا 1992 به هر کشاورزی که به کشاورزی زیستی روی می آورد به ازای هر هکتار 300 الی 400 مارک (190 تا 316دلار امریکا) یارانه پرداخت می کند . به منظور توسعه فرهنگ استفاده از محصولات زیستی و نقش مهم آن در سلامتی افراد جامعه با ایجاد آزمایشگاهها اندازه گیری سطح سموم و آفت کشها درمحصولات کشاورزی، ایجاد قوانین استاندارد برای محصولات و نهاده های موردکاربرد در بخش کشاورزی ایجاد مراکز تحقیقاتی و ایجاد نظام خاص صنایع غذایی ایجاد بازارمحصولات زیستی و درنهایت ایجاد یک سیستم مدیریت کشاورزی زیستی در عرضه مطمئن

منبع: مديريت طرح وبرنامه   

اداره آمار وبرنامه ريزي   

برگرفته از وبلاگ باغ بهار http://imprial.blogfa.com/

كشوري راگرنباشد كشت و كار

حاصلش وابستگي آيد به بار

گر بخواهي خودكفايي در جهان

محمد رضا قانع در گفتگو با مهر افزود: این طرح از سال 2004 توسط آزمایشگاه سیبرمتریکس در اسپانیا راه اندازی شده است که بیش از 16 هزار موسسه آموزش عالی را در سطح جهان پوشش می دهد. متولیان آموزش عالی می توانند از این طریق برپایه شاخص های وب سنجی از وضعیت دانشگاهها یا موسسات پژوهشی خود در مقایسه با دیگران آگاه شوند.

وی با بیان اینکه کشور ما در بین 200 و 500 دانشگاه برتر جهان هیچ رتبه ای از نظر وب سنجی ندارد گفت: بین هزار دانشگاه برتر یک دانشگاه از ایران (دانشگاه تهران) مشاهده می شود این در حالی است که از کشور ترکیه بین 500 و 1000 دانشگاه برتر به ترتیب 3 و 9 دانشگاه مشاهده می شود.

معاون پژوهشی مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری گفت: اگر به توزیع دانشگاههای برتر بر اساس ناحیه جغرافیایی توجه شود در بین 200 دانشگاه برتر 121 دانشگاه متعلق به آمریکای شمالی، 60 دانشگاه از اروپا، 10 دانشگاه از آسیا، 6 دانشگاه مربوط به اقیانوسیه و 3 دانشگاه از آمریکای لاتین دراین رتبه بندی وجود دارد.

وی افزود: در بین 500 دانشگاه برتر، آمریکای شمالی دارای 206 دانشگاه، اروپا 223، آسیا 40، اقیانوسیه 15، آمریکای لاتین 1، جهان عرب و آفریقا 1 دانشگاه در این رتبه بندی است.

قانع با اشاره به توزیع دانشگاههای برتر بر اساس کشور به مهر گفت: 104 دانشگاه از آمریکا، 17 دانشگاه از کانادا، 17 دانشگاه از آلمان، 12 دانشگاه از بریتانیا، 6 دانشگاه از استرالیا، 6 دانشگاه از هلند، 4 دانشگاه از سوئد، 4 دانشگاه از اسپانیا، 3 دانشگاه از ژاپن در بین 200 دانشگاه برتر از نظر وب سنجی قرار دارد.

وی اظهار داشت: از کشور سوئیس 3 دانشگاه، از نروژ 3 دانشگاه و از سایر کشورها نیز 21 دانشگاه در رتبه های بالای 200 قرار دارند.

معاون پژوهشی مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری افزود: همچنین از کشور آمریکا 179 دانشگاه، آلمان 49 دانشگاه، از بریتانیا 35 دانشگاه، از کانادا 27 دانشگاه، از اسپانیا 27 دانشگاه، از فرانسه 16 دانشگاه، از استرالیا 13 دانشگاه در بین 500 دانشگاه برتر قرار دارند.

وی افزود: در این رده بندی از کشور ایتالیا 13 دانشگاه، از ژاپن 10 دانشگاه، از تایوان 10 دانشگاه، از هلند 9 دانشگاه، از سوئد 9 دانشگاه، از برزیل 9 دانشگاه و از سایر کشورهای دنیا نیز 94 دانشگاه در رده 500 دانشگاه برتر قرار گرفته اند.

قانع گفت: 41 دانشگاه ایران دارای رتبه جهانی در طرح وب سنجی هستند که از رتبه 990 تا 5967 را شامل می شود.

وی ادامه داد: تنها دانشگاه تهران رتبه زیر هزار (990) دارد و 16 دانشگاه ایران رتبه بین 1000 و 3000 را کسب کرده اند که 4به دانشگاههای علوم پزشکی  و 12 دانشگاه به وزارت علوم وابسته هستند.

معاون پژوهشی مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری اظهار داشت: 14 دانشگاه وزارت علوم و 8 دانشگاه وزارت بهداشت و 2 دانشگاه آزاد اسلامی که جمعا 24 دانشگاه می شوند نیز دارای رتبه بین 3000 تا 6000 هستند.

رتبه بندی موسسات پژوهشی دنیا بر اساس وبومتری

وی در خصوص جایگاه موسسات پژوهشی ایران در رتبه بندی وب سنجی نیز گفت: 16 موسسه تحقیقاتی از ایران بین 14 هزار و  876 موسسه پژوهشی جهانی موجود در این رتبه بندی دارای رتبه هایی بین 907 تا 2 هزار و 403 قرار دارند.

قانع اضافه کرد: یک موسسه نیز رتبه زیر 1000 (907)  دارد و 9 موسسه پژوهشی نیز رتبه بین 1000 تا 2000 را کسب کرده است که 3 موسسه وابسته به حوزه پزشکی است و 6 موسسه غیر پزشکی هستند.

رتبه بندی بیمارستانهای آموزشی دنیا بر اساس وبومتری

معاون پژوهشی مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری اظهار داشت: طرح رتبه بندی بر اساس شاخصهای محیط وب، 17 هزار و 261 بیمارستان را در سراسر جهان مورد ارزیابی قرار داده که خوشبختانه از ایران 7 بیمارستان دارای رتبه بین 137 تا 1953 هستند.